Razem przeciwko skutkom zmian klimatu na pograniczu polsko-słowackim. Zarządzanie kryzysowe w teorii i w praktyce

RAZEM PRZECIWKO SKUTKOM ZMIAN KLIMATU NA POGRANICZU

POLSKO-SŁOWACKIM. Zarządzanie kryzysowe w teorii i w  praktyce

Od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2025 r. Związek Euroregion „Tatry” we współpracy z 8 partnerami z Polski i ze Słowacji: Obec Štrba, Gminą Rabka-Zdrój, Gminą Łapsze Niżne, Gminą Dobczyce, Gminą Lipnica Wielka, Gminą Nowy Targ, Mesto Spišská Stará Ves, Mesto Trstená realizował transgraniczny projekt pt. RAZEM PRZECIWKO SKUTKOM ZMIAN KLIMATU NA POGRANICZU POLSKO-SŁOWACKIM. Zarządzanie kryzysowe w teorii i w praktyce. Projekt otrzymał dofinansowanie z Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Interreg Polska-Słowacja 2021-2027, priorytet 1: Przyjazne naturze i bezpieczne Pogranicze, działanie: Wspieranie przystosowania się do zmiany klimatu i zapobiegania ryzyku związanemu z klęskami żywiołowymi i katastrofami, odporności, z uwzględnieniem podejścia ekosystemowego.

Zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie wartość całkowita tego projektu to 1 628 522,92 EUR, w tym dofinansowanie z Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Interreg Polska-Słowacja 2021-2027 wynosi 1 302 818,32 EUR, co stanowi 80% wartości kosztów kwalifikowalnych w projekcie, tj. 1 628 522,92 EUR.

KRÓTKI OPIS PROJEKTU

Pogranicze polsko-słowackie kryje wiele niebezpieczeństw związanych z trudnym terenem. Na obszarze tym co roku dochodzi do katastrof naturalnych związanych m.in. z powodziami, wichurami, gwałtownymi opadami śniegu, suszami. Z racji uwarunkowań naturalnych szczególnie narażone na występowanie tych zjawisk są tereny górskie położone wokół Tatr. Ochotnicza Straż Pożarna wielokrotnie dociera na miejsce zdarzenia jako pierwsza, gdzie przystępuje do udzielania pierwszej pomocy osobom poszkodowanym w wyniku klęsk żywiołowych. Sprawne reagowanie na kataklizmy na bezpośrednio sąsiadujących ze sobą terenach przygranicznych wymaga jednak działania na szerszą skalę: ścisłej współpracy jednostek ratowniczych z obu krajów, intensywnych szkoleń, niezawodnych rozwiązań i kompleksowego wyposażenia. Dlatego w ramach projektu partnerzy stawiali wspólnie czoła tym wyzwaniom i podejmowali kompleksowe działania na rzecz zwiększenia skuteczności działań ochotniczych straży pożarnych z Polski i ze Słowacji w łagodzenia skutków klęsk żywiołowych będących następstwem zmian klimatu na obszarze wsparcia położonym wokół Tatr takie jak:

1. doposażenie jednostek ochotniczych straży pożarnych w niezbędny sprzęt i specjalistyczne szkolenia.
2. Wypracowanie wspólnego systemu współpracy i planu działań w razie wystąpienia klęski żywiołowej.
3. Realizacja kampanii edukacyjnej dla mieszkańców.

Spójność stosowanych rozwiązań, ustandaryzowane wyposażenie oraz możliwość spotkania się i wymiany doświadczeń realnie poprawiły współpracę ochotniczych straży pożarnych na terenie Euroregionu „Tatry” w zakresie transgranicznego zarządzania kryzysowego. Z kolei ściślejsza współpraca tych jednostek ratowniczych przekłada się na lepszą sprawność podejmowania wspólnych interwencji w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowych na terenach przygranicznych położonych wokół Tatr. Całość dopełnia bardziej świadoma postawa ekologiczna mieszkańców obszaru objętego projektem.

CO CHCILIŚMY OSIĄGNĄĆ?

Głównym celem projektu było zwiększenie skuteczności działań  ochotniczych straży  pożarnych z Polski i ze Słowacji w łagodzeniu skutków zmian klimatu na obszarze położonym wokół Tatr.

Celami szczegółowymi były:

1. wzmocnienie potencjału operacyjnego ochotniczych straży pożarnych.
   
2. Poprawa współpracy ochotniczych straży  pożarnych z Polski i ze Słowacji. 
   
3. Zwiększenie świadomości ekologicznej mieszkańców.

DO KOGO ADRESOWANY BYŁ PROJEKT?

Projekt skierowany był zarówno do mieszkańców z obszaru wsparcia objętego projektem po polskiej i słowackiej stronie granicy, jak i do osób przyjezdnych odwiedzających oba kraje.

Bezpośrednimi beneficjentami projektu było 8 samorządów z PL i SK i działające na ich terenie służby zarządzania kryzysowego - łącznie 47 jednostek ochotniczej straży pożarnej.

JAKIE ZREALIZOWALIŚMY ZADANIA?

Zadanie 1

ZWIĘKSZENIE ZDOLNOŚCI OPERACYJNEJ OCHOTNICZYCH STRAŻY POŻARNYCH NA TERENACH GÓRSKICH POŁOŻONYCH WOKÓŁ TATR

Pierwsze działanie obejmowało zakup przez 8 samorządów zaangażowanych w projekt specjalistycznego sprzętu do prowadzenia akcji ratowniczych i usuwania skutków katastrof/klęsk żywiołowych na obszarze pogranicza polsko-słowackiego dla 47 jednostek ochotniczych straży pożarnych działających na ich obszarze. Sprzęt ten był niezbędny do realizacji projektu (części szkoleń, działań treningowych, kampanii edukacyjnej), a następnie został bezpłatnie przekazany przez samorządy strażakom w użyczenie.

• Obec Štrba zakupiła dla swojej jednostki OSP m.in.: 10 kompletów odzieży bojowej, przenośną pompę spalinową, kamerę termowizyjną, dron z kamera termowizyjną, wyciągarkę, przecinarkę, piłę łańcuchową, aparat oddechowy, węże, prądnice, drobny osprzęt strażacki, stację radiową, projektor wraz z ekranem, tablety, AED defibrylator, system oświetlenia dachowego RFTM, ogumienie do wozów bojowych, barierki mobilne, namiot.
• Gmina Rabka-Zdrój zakupiła dla swoich jednostek OSP: Chabówka, Ponice i Rdzawka m.in.: odzież specjalną, motopompy pożarnicze, węże, radiotelefony, zestawy ratownictwa wysokościowego, kamery termowizyjne, pilarki spalinowe, agregat prądotwórczy.
  
• Gmina Łapsze Niżne zakupiła dla swoich jednostek OSP: Falsztyn, Frydman, Kacwin, Łapszanka, Łapsze Niżne, Łapsze Wyżne, Niedzica, Niedzica-Zamek, Trybsz m.in.: odzież specjalną, butle tlenowe, aparaty powietrzne,  urządzenia pompowe, węże, prądnice, kamery termowizyjne, zestaw do gaszenia pożarów, traw i lasów, defibrylator, radiotelefon, kurtynę wodną, zbiornik na wodę, agregaty, przecinarkę, urządzenia interwencyjne do klęsk żywiołowych, narzędzia ratownicze tnąco-rozpierające, zestaw do ratownictwa wodnego, łódź ratowniczą, sanie lodowe, zaporę przeciwpowodziową.
  
• Gmina Dobczyce zakupiła dla swoich jednostek OSP: Bieńkowice, Brzączowice,Brzezowa. Dziekanowice, Kędzierzynka, Kornatka, Dobczyce, Nowa Wieś, Rudnik, Sieraków, Skrzynka, Stadniki, Stojowice: ubrania specjalne, motopompy, agregaty, system powiadamiania dla 13 jednostek OSP.
  
• Gmina Lipnica Wielka zakupiła dla swoich jednostek OSP: Centrum, Kiczory, Murowanica, Przywarówka: kamery termowizyjne, dron z termowizją, namiot z wyposażeniem.
  
• Gmina Nowy Targ zakupiła dla swoich jednostek OSP: Ostrowsko, Waksmund, Szlembark, Trute, Dębno, Łopuszna, Harklowa, Gronków, Długopole, Klikuszowa, Krauszów, Krempachy, Lasek, Morawczyna, Nowa Biała: ubrania specjalne, zestawy hydrauliczne, agregaty, motopompy.
  
• Mesto Spišská Stará Ves zakupiła dla swojej jednostki: specjalistyczny pojazd czterokołowy z wyposażeniem, sprzęt do przeprowadzania akcji bojowych w trudnym, niedostępnym terenie - ubrania specjalistyczne.
  
• Mesto Trstená zakupiła dla swojej jednostki OSP m.in.:  ubrania specjalistyczne, mobilną awaryjną jednostkę pompującą, system oświetlenia dachowego RFTM, rębak, przenośny defibrylator AED, agregat, teleskopową drabinę aluminiową, węże, wózek kynologiczny, mobilne barierki, namiot.
  

W ramach drugiego działania  7 z 8 samorządów biorących udział w projekcie zorganizowało szkolenia dla strażaków ze swoich jednostek obejmujące w teorii i w praktyce zagadnienia specjalistyczne niezbędne do skutecznego działania i udzielania pomocy w trakcie klęsk żywiołowych dotyczących różnych dziedzin ratownictwa m.in. zabezpieczenia przeciwpowodziowego, czy szkolenia psów ratowników.

• Obec Štrba zorganizowała dla ok. 30  swoich strażaków ćwiczenia i kursy z zakresu: obsługi piły motorowej, obsługi sprzętu pożarniczego, obsługi aparatu oddechowego, obsługi urządzeń radiowych, szkolenie zawodowe służb ratowniczych.
• Gmina Rabka-Zdrój zorganizowała dla ok. 287 swoich strażaków: szkolenie z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy, recertyfikację z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy,  szkolenie z doskonalenia technik jazdy pojazdem uprzywilejowanym, szkolenie z taktyki gaszenia pożarów wewnętrznych, szkolenia z zakresu ratownictwa wysokościowego, szkolenie doskonalące z zakresu udzielania pierwszej pomocy, szkolenie z zakresu poruszania się strażaków podczas działań w strefie trudnej, szkolenie z zakresu wykorzystywania motopomp pożarniczych podczas przepompowywania wody, wspólne manewry jednostek na podsumowanie zdobytej wiedzy, szkolenie z zakresu wykorzystywania termowizji w działaniach straży.
  
• Gmina Łapsze Niżne zorganizowała dla swoich strażaków szkolenia w zakresie gaszenia pożarów wewnętrznych z wykorzystaniem kamery termowizyjnej, szkolenia z zakresu ratownictwa wodnego, szkolenia z zakresu ratownictwa lodowego, szkolenia z zakresu obsługi urządzeń hydraulicznych, szkolenia doskonalące techniki gaszenia urządzeń pod napięciem oraz instalacji fotowoltaicznych.
  
• Gmina Lipnica Wielka zorganizowała dla swoich strażaków szkolenia w zakresie obsługi drona termowizyjnego, obsługi kamer termowizyjnych, obsługi pił mechanicznych.
  
• Gmina Nowy Targ zorganizowała dla swoich strażaków szkolenie dla strażaków z zakresu technik doskonalenia technik ratowniczych.
  
• Mesto Spišská Stará Ves zorganizowała dla swoich strażaków szkolenia z zakresu techniki gaszenia urządzeń pod napięciem oraz instalacji fotowoltaicznych.
  
• Mesto Trstená zorganizowała dla swoich strażaków szkolenie zawodowe służb ratowniczych, szkolenie z udzielania pierwszej pomocy, praca z defibrylatorem.
  

Zadanie 2  

OPRACOWANIE WSPÓLNEGO POLSKO-SŁOWACKIEGO SYSTEMU WSPÓŁPRACY I PLANU DZIAŁANIA W RAZIE KLĘSK ŻYWIOŁOWYCH NA TERENACH GÓRSKICH POŁOŻONYCH WOKÓŁ TATR

W ramach pierwszego z działań Związek Euroregion „Tatry” przygotował w Nowym Targu warsztaty w trakcie których przedstawiciele partnerów projektu z Polski i ze Słowacji we współpracy z przedstawicielami ochotniczych straży pożarnych działających na ich terenie wypracowali dokument przedstawiający system współpracy i plan działania w razie klęsk żywiołowych na terenach górskich położonych wokół Tatr.

Wykonalność i skuteczność opracowanych przez partnerów projektu rozwiązań testowana była w trakcie dwóch działań treningowych symulujących akcje ratunkowe podczas klęsk żywiołowych zorganizowanych przez Gminę Łapsze Niżne (1 działanie) oraz Miasto Trstena i Obec Strba (1 działanie) na swoim terenie. W obu działaniach treningowych prowadzonych zgodnie ze wcześniej przygotowanym scenariuszem wzięli udział strażacy ochotnicy z terenu 8 samorządów zaangażowanych do projektu po obu stronach granicy.

Na zakończenie zadania Gmina Dobczyce zorganizowała w Centrum Edukacji Przeciwpożarowej w Dobczycach konferencję podsumowującą projekt w trakcie której przedstawiciele partnerów projektu oraz ochotniczych straży pożarnych z terenu objętego projektem uczestniczący w działaniach ocenili wyniki przeprowadzonych działań treningowych w świetle opracowanego systemu współpracy i planu działania oraz podpisali umowę o kontynuacji współpracy. System wraz z rekomendacjami został zamieszczony na stronach internetowych partnerów.

Zadanie 3

KAMPANIA EDUKACYJNA DLA MIESZKAŃCÓW POGRANICZA POLSKO-SŁOWACKIEGO

 W ramach zadania partnerzy zorganizowali kampanię edukacyjną kształtującą świadomość ekologiczną skierowaną do mieszkańców terenu objętego projektem. Zakres tej kampanii obejmował:

1. Przeprowadzenie w szkołach po polskiej i słowackiej stronie granicy 12 prelekcji przez strażaków na tematy objęte kampanią (działanie Związku Euroregion „Tatry”).
2. Zorganizowanie 2 transgranicznych wydarzeń: w Rabce-Zdroju festiwalu bezpieczeństwa, w trakcie którego m.in. prezentowano zasady postępowania w przypadku wystąpienia klęski żywiołowej i zakupiony przez partnerów sprzęt oraz w Trstenie happeningu ekologicznego edukującego w zakresie działań przystosowawczych i zapobiegawczych w stosunku do zmian klimatu (działanie Związku Euroregion „Tatry”).
   
3. Zorganizowanie w Centrum Edukacji Przeciwpożarowej w Dobczycach dla mieszkańców pogranicza z obu krajów szkolenia z pierwszej pomocy połączonego z prezentacją zasad postępowania w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowych w interaktywnym Centrum Edukacji Przeciwpożarowej w Dobczycach i wcieleniem się przez osoby zainteresowane w rolę strażaków na torze przeszkód. W tym celu konieczne było: przystosowanie Centrum do prowadzenia działań z grupami zagranicznymi (tj. wykonanie tłumaczenia narracji prowadzonej przez lektora w Centrum na język słowacki i angielski wraz z pracami przystosowawczymi), zakup monitora interaktywnego oraz doposażenie Centrum w tor przeszkód z wyposażeniem (działanie Gminy Dobczyce).
   
4. Wydanie broszury mającej na celu podniesienie świadomości mieszkańców (działanie Miasta Trstena).
   

Ponadto  każdy z partnerów realizował działania związane z komunikacją i obsługą projektu.

WSKAŹNIKI PROJEKTU:

• Liczba jednostek służb ratowniczych doposażonych w sprzęt do prowadzenia akcji ratowniczych i usuwania skutków katastrof – 47
• Organizacje współpracujące ponad granicami – 9 (Związek Euroregion „Tatry”, Gmina Nowy Targ, Gmina Łapsze Niżne, Gmina Lipnica Wielka, Gmina Rabka-Zdrój, Gmina Dobczyce, Miasto Trstena, Obec Strba, Mesto Spisska Stara Wieś)
  
• Organizacje współpracujące ponad granicami po zakończeniu projektu – 9 (Związek Euroregion „Tatry”, Gmina Nowy Targ, Gmina Łapsze Niżne, Gmina Lipnica Wielka, Gmina Rabka-Zdrój, Gmina Dobczyce, Miasto Trstena, Obec Strba, Mesto Spisska Stara Wieś).
  
• Wspólnie organizowane transgraniczne wydarzenia publiczne – 2 (festiwal bezpieczeństwa i hapenning ekologiczny)
  
• Liczba przeprowadzonych kampanii informacyjno-edukacyjnych kształtujących świadomość ekologiczną  - 1
  

 JAKIE SĄ EFEKTY?

• Doposażenie 47 jednostek ochotniczych straży pożarnych z Polski i ze Słowacji w niezbędny sprzęt do prowadzenia akcji ratowniczych i usuwania skutków katastrof/ klęsk żywiołowych.
• Wzmocnienie potencjału operacyjnego 47 ochotniczych straży pożarnych pogranicza polsko-słowackiego.
  
• Wypracowanie wspólnych rozwiązań z zakresu reagowania i postępowania w sytuacji kryzysowej spowodowanej gwałtownymi zjawiskami pogodowymi na terenach górskich położonych wokół Tatr.
  
• Wymiana doświadczeń i dobrych praktyk w zakresie ratownictwa związanego z usuwaniem skutków klęsk żywiołowych.
  
• Poprawa współpracy między służbami ochotniczych straży pożarnych na pograniczu polsko-słowackim. 
  
• Lepsza sprawność podejmowania wspólnych interwencji w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowych na terenach przygranicznych położonych wokół Tatr.
  
• Zwiększenie świadomości ekologicznej mieszkańców obszaru objętego projektem, którzy dzięki kampanii edukacyjnej będą podejmować działania służące zapobieganiu i przystosowaniu do zmian klimatu.
  

 
JAK SIĘ Z NAMI SKONTAKTOWAĆ?

Związek Euroregion Tatry (Partner wiodący)

Ul.Jana III Sobieskiego 2

34-400 Nowy Targ

biuro@euroregion-tatry.eu

www.euroregion-tatry.eu

Osoba do kontaktu: Teresa Siaśkiewicz

Obec Štrba (Główny Partner Transgraniczny )

Ul. Hlavná 188/67

059 38 Štrba

srebalova@strba.sk

www.strba.sk

Osoba do kontaktu: Ing. Štefánia Srebalová

Gmina Rabka-Zdrój

Ul. Parkowa 2

34-700  Rabka-Zdrój

wmiskowiec@rabka.pl

www.rabka.pl

Osoba do kontaktu: Wioletta Miśkowiec

Gmina Łapsze Niżne

Ul. Jana Pawła II 20

34-442  Łapsze Niżne

inwestycje@lapszenizne.pl

www.lapszenizne.pl

Osoba do kontaktu: Beata Pietruś – Rak

Gmina Dobczyce

Rynek 26

32-410 Dobczyce

wlyzczarz@dobczyce.pl

www.dobczyce.pl

Osoba do kontaktu: Wioleta Łyżczarz

Gmina Lipnica Wielka

Lipnica Wielka 518

34-483 Lipnica Wielka

estera.mozdzen@lipnicawielka.pl

przetargi@lipnicawielka.pl

Osoba do kontaktu: Estera Możdżeń i Marzena Polaczek

Gmina Nowy Targ

Ul. Bulwarowa 9

34-400 Nowy Targ

gaseckijanusz@ugnowytarg.pl

www.ugnowytarg.pl

Osoba do kontaktu: Janusz Gąsecki

Mesto Spišská Stará Ves

Ul. Štúrova 228/109

061 01  Spišská Stará Ves

andrea.kurnavova@spisskastaraves.sk

www.spisskastaraves.sk

Osoba do kontaktu: Ing. Andrea Kurňavová 

Mesto Trstená

Ul. Bernolákova 96/8

andrea.korcuskova@trstena.sk

www.trstena.sk

Osoba do kontaktu: Mgr. Andrea Korčušková

Aktualizacja: 31.12.2025 r.